Ảnh 1: Quê hương Cẩm Hưng
Trên mảnh đất Cẩm Hưng - vùng quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng của tỉnh Hà Tĩnh, có một địa chỉ đỏ luôn nhắc nhớ về những năm tháng đấu tranh oanh liệt của dân tộc. Đó là Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn - nơi lưu giữ ký ức về người Bí thư Huyện ủy Cẩm Xuyên đầu tiên, người chiến sĩ cộng sản kiên trung đã hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Không chỉ là công trình tưởng niệm, nơi đây còn là biểu tượng sinh động của truyền thống cách mạng, góp phần giáo dục lòng yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng và khơi dậy niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn (1898–1931), thường gọi là Tổng Khán, sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại làng Lương Điền, nay thuộc thôn Nam Thành, xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Được hun đúc từ truyền thống quê hương và sớm tiếp cận những tư tưởng tiến bộ của thời đại, đồng chí nhanh chóng giác ngộ lý tưởng cách mạng, trở thành một trong những hạt nhân tiêu biểu của phong trào cách mạng ở Cẩm Xuyên trong những năm đầu thành lập Đảng.
Từ năm 1927, đồng chí tích cực gây dựng cơ sở của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tuyên truyền, vận động quần chúng, phát triển lực lượng cách mạng và xây dựng những hạt nhân chính trị đầu tiên trên địa bàn. Những hoạt động bền bỉ ấy đã góp phần tạo nền tảng quan trọng cho sự hình thành và phát triển các tổ chức cộng sản ở Cẩm Xuyên, mở ra bước chuyển mới của phong trào cách mạng địa phương.
Sự trưởng thành của đồng chí gắn liền với sự lớn mạnh của phong trào cách mạng huyện nhà. Ngày 17/7/1930, tại Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ nhất, đồng chí được tín nhiệm bầu làm Bí thư Huyện ủy Cẩm Xuyên đầu tiên. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, phong trào đấu tranh của Nhân dân Cẩm Xuyên phát triển mạnh mẽ, hòa cùng khí thế sục sôi của cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh, góp phần tạo nên dấu son vẻ vang trong lịch sử cách mạng Hà Tĩnh và cả nước.
Ngày 8/9/1930, đồng chí trực tiếp lãnh đạo hàng nghìn quần chúng tham gia cuộc biểu tình tiến về thị xã Hà Tĩnh đấu tranh đòi quyền sống, quyền tự do, dân chủ. Sau cuộc đấu tranh, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn dã man nhưng vẫn một lòng son sắt với lý tưởng cách mạng, giữ trọn khí tiết của người cộng sản.
Ngày 2/1/1931, thực dân Pháp đưa đồng chí ra xử chém tại chợ Hội nhằm khủng bố tinh thần Nhân dân. Trước máy chém của kẻ thù, người chiến sĩ cộng sản vẫn hiên ngang hô vang khẩu hiệu: “Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!”. Khí phách hiên ngang và sự hy sinh anh dũng của đồng chí đã trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tiếp thêm niềm tin và ý chí đấu tranh cho các thế hệ nối tiếp.
Năm 1959, Thủ tướng Chính phủ truy tặng danh hiệu Liệt sỹ cho đồng chí Nguyễn Đình Liễn, ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh to lớn đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Điều đặc biệt làm nên giá trị lịch sử của Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn không chỉ nằm ở cuộc đời của một người chiến sĩ cộng sản kiên trung mà còn ở truyền thống cách mạng tiêu biểu của cả gia đình. Đây là một trong những gia đình có nhiều đóng góp và hy sinh cho sự nghiệp cách mạng của quê hương Hà Tĩnh trong những năm đầu thế kỷ XX.
Thân phụ của đồng chí là cụ Nguyễn Đình Đính tham gia hoạt động cách mạng, tích cực ủng hộ phong trào, bị thực dân Pháp bắt giam và hy sinh trong Nhà lao Hà Tĩnh. Thân mẫu là cụ Chu Thị Điệp nhiều lần bị địch bắt bớ, tra tấn và sau này được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Bốn người con trai trong gia đình đều đi theo con đường cách mạng, nhiều người giữ những trọng trách quan trọng trong phong trào đấu tranh ở Hà Tĩnh và Quảng Trị. Những cống hiến và hy sinh của gia đình Nguyễn Đình đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần cách mạng của con người Hà Tĩnh qua các thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Ảnh 2: Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn – thôn Nam Thành
Để tri ân những cống hiến to lớn ấy, năm 2012, Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn được xây dựng trên chính nền đất nơi gia đình đồng chí từng sinh sống, với diện tích hơn 1.178,4 m². Công trình mang kiến trúc truyền thống, hài hòa, trang nghiêm, vừa thể hiện nét đẹp văn hóa Việt Nam vừa tạo nên không gian linh thiêng để tưởng niệm người chiến sĩ cộng sản kiên trung.
Trong khuôn viên di tích, gian thờ chính đặt bàn thờ và chân dung Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn; các không gian trưng bày lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu và hiện vật quý phản ánh cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng của đồng chí cũng như phong trào đấu tranh của Nhân dân Cẩm Xuyên trong cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh. Mỗi hiện vật, mỗi bức ảnh không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn góp phần tái hiện một giai đoạn đấu tranh hào hùng của quê hương, giúp các thế hệ hôm nay cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do được đánh đổi bằng biết bao máu xương của cha ông.
Ảnh 3: Đảng bộ xã Cẩm Hưng dâng hương tại Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn
Hằng năm, vào các dịp kỷ niệm Ngày thành lập Đảng, Ngày Thương binh - Liệt sĩ, các ngày lễ lớn của đất nước và ngày giỗ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn, đông đảo cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên, học sinh cùng Nhân dân trong và ngoài địa phương về dâng hương, tưởng niệm.
Không chỉ là nơi tri ân các bậc tiền nhân, Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn đã trở thành điểm đến quen thuộc trong các chương trình giáo dục truyền thống, sinh hoạt chính trị, kết nạp Đảng, Đoàn, Đội và các hoạt động về nguồn. Mỗi chuyến trở về địa chỉ đỏ không đơn thuần là hành trình tìm hiểu lịch sử mà còn là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên soi chiếu trách nhiệm của mình trước quê hương, đất nước; từ đó bồi đắp bản lĩnh chính trị, khát vọng cống hiến và ý thức gìn giữ những thành quả cách mạng mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng sự hy sinh.
Ảnh 4: Trao Bằng công nhận di tích lịch sử
Năm 2017, Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn được UBND tỉnh Hà Tĩnh công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 2500/QĐ-UBND ngày 28/8/2017. Việc được xếp hạng không chỉ khẳng định những giá trị tiêu biểu của di tích về lịch sử, văn hóa và giáo dục truyền thống mà còn tạo cơ sở quan trọng để bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản gắn với cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của đồng chí Nguyễn Đình Liễn cũng như truyền thống đấu tranh kiên cường của quê hương Cẩm Hưng. Đây là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân địa phương, đồng thời khẳng định vị thế của một địa chỉ đỏ có ý nghĩa đặc biệt trong giáo dục lòng yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng và hun đúc khát vọng cống hiến cho các thế hệ hôm nay.
Ảnh 5: Khuôn viên từ cổng vào của nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn
Trong bối cảnh mới, cùng với công tác bảo tồn và tôn tạo di tích, địa phương đang từng bước đổi mới phương thức phát huy giá trị di sản gắn với chuyển đổi số. Việc xây dựng hệ thống mã QR, số hóa tư liệu, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và kết nối Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn với các điểm đến lịch sử, văn hóa trên địa bàn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống, quảng bá giá trị văn hóa địa phương, đồng thời từng bước hình thành các tuyến, điểm du lịch văn hóa - lịch sử, tạo động lực cho phát triển bền vững.
Trải qua thời gian, Nhà thờ Liệt sỹ Nguyễn Đình Liễn vẫn lặng lẽ hiện diện giữa quê hương Cẩm Hưng như một cột mốc ký ức của vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Mỗi nén hương được dâng lên hôm nay không chỉ là sự tri ân đối với người chiến sĩ cộng sản kiên trung mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ những giá trị lịch sử, tiếp nối truyền thống yêu nước, hun đúc khát vọng cống hiến để xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh./.